Pyrrusoverwinning

In de internationale handel tussen een Nederlandse partij en een Amerikaanse partij lijkt de weg naar de Nederlandse rechter de meest vertrouwde. Als advocaat zie ik echter regelmatig dat een glansrijke overwinning bij de Nederlandse overheidsrechter (gewone rechter) in de praktijk omslaat in een bittere teleurstelling zodra de grens met de Verenigde Staten wordt overgestoken. Recentelijk werd dit pijnlijk duidelijk in een hippische zaak die de noodzaak van een strategische forumkeuze bij het aangaan koopovereenkomst onderstreept.

Winst op papier, verlies in de portemonnee

In een recent geschil tussen een Nederlandse verkoper van een getalenteerd dressuurpaard en een Amerikaanse koper werd er geprocedeerd voor de Nederlandse rechtbank en vervolgens in hoger beroep bij het gerechtshof. De inzet was fors, en de juridische argumentatie solide. De Amerikaanse koper vorderde de koopprijs terug omdat het paard niet beantwoorde aan de koopovereenkomst, althans omdat de koper verkeerd zou zijn ingelicht. Na een succesvolle procedure in eerste aanleg bij de rechtbank, besloot de Amerikaanse partij in hoger beroep te gaan. Ook bij het gerechtshof trok mijn Nederlandse cliënte aan het langste eind.

Het resultaat; afwijzing van alle vorderingen van de Amerikaanse koper en een veroordeling van de Amerikaanse koper in de proceskosten ter hoogte van maar liefst bijna € 18.000,-. Een klinkende overwinning, zou je zeggen. Echter, bij de stap naar de feitelijke incasso in de USA liep de cliënt tegen een juridische muur op. Een muur die voorkomen had kunnen worden als de juiste forumkeuze was gemaakt bij het sluiten van de koopovereenkomst.

Erkenningsvacuüm tussen NL en de USA

De harde realiteit is dat er tussen Nederland en de Verenigde Staten geen verdrag bestaat voor de wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging van rechterlijke vonnissen in burgerlijke zaken. Waar een Nederlands vonnis van een “gewone” overheidsrechter binnen de EU relatief eenvoudig te executeren is, wordt een vonnis van een Nederlandse rechter in de USA simpelweg niet (direct) erkend.

Om die € 18.000,- aan proceskosten te verhalen, zou de cliënt in de USA een geheel nieuwe procedure moeten starten (‘domestication of judgment’). De Amerikaanse rechter toetst dan opnieuw of de Nederlandse rechter wel bevoegd was en of de procedure volgens de Amerikaanse standaarden van ‘due process’ is verlopen. Dit is een buitengewoon kostbaar, onzeker en tijdrovend traject, waardoor de proceskostenveroordeling in de praktijk vaak onverhaalbaar blijkt.

Arbitrage is de oplossing

Deze casus illustreert waarom ik mijn cliënten in trans-Atlantische contracten bijna altijd adviseer om te kiezen voor arbitrage (bijvoorbeeld via het NAI of de ICC) in plaats van de ”gewone” overheidsrechter.

De reden is het Verdrag van New York uit 1958. Zowel Nederland als de Verenigde Staten zijn partij bij dit verdrag. Dit verdrag verplicht Amerikaanse rechtbanken om buitenlandse arbitragevonnissen te erkennen en ten uitvoer te leggen met minimale toetsing. Een arbitraal vonnis heeft hiermee ’tanden’ in de USA, terwijl een uitspraak van een ‘’gewone’’ Nederlandse overheidsrechter daar geen enkele betekenis heeft.

Conclusie

Het winnen van een rechtszaak in twee instanties is een juridisch een groot succes, met doorgaans veel advocaatkosten. De proceskostenveroordelingen in Nederland dekken maar een deel van de werkelijke kosten. Iedere cent van de proceskostenveroordeling is daarbij dus zeer welkom. Des te sneuer is het als een forse proceskostenveroordeling niet kan worden verhaald op de Amerikaanse verliezer. In commerciële transacties met de USA is de keuze voor de bevoegde instantie (gewone overheidsrechter of arbitrage) geen formaliteit, maar een cruciale strategie.